Chcąc zrobić jak najwięcej dla swojego zdrowia, często sięgamy po najróżniejsze kombinacje kapsułek i witamin. Chociaż intencje są dobre, nasz organizm nie działa jak pojemnik, do którego wystarczy wsypać cokolwiek w dowolnym momencie. Wiele witamin wykorzystuje te same szlaki wchłaniania, wiąże się z tymi samymi receptorami lub bezpośrednio wpływa na metabolizm innych witamin.
Niewłaściwie dobrana kombinacja może całkowicie zniwelować działanie suplementów, a w gorszym przypadku spowodować dolegliwości lub obciążenie organizmu.
Walka o wchłanianie
Minerały należą do najczęstszych przyczyn wzajemnego hamowania. Wynika to z hamowania konkurencyjnego, ponieważ organizm ma ograniczoną zdolność wchłaniania niektórych substancji przez ścianę jelita.
Wapń i żelazo: jeden z najbardziej znanych i najczęstszych błędów. Wapń bezpośrednio blokuje transporter DMT1, przez który wchłaniane jest żelazo niehemowe. Jeśli zażyjesz tabletkę żelaza i popijesz ją mlekiem lub połączysz z wapniem, wchłanianie żelaza może spaść nawet o 50–60%.
Cynk i miedź: Duże dawki cynku stymulują w jelitach produkcję białka metalotioneiny. Białko to wiąże minerały, przy czym wykazuje jeszcze większe powinowactwo do miedzi niż do cynku. Wynikiem długotrwałego stosowania samego cynku bez nadzoru jest, paradoksalnie, poważny niedobór miedzi, objawiający się anemią i zaburzeniami neurologicznymi.
Wapń i magnez (w dużych dawkach): Chociaż w aptekach często sprzedaje się je w jednym opakowaniu, w wysokich stężeniach (powyżej 250 mg) konkurują one ze sobą pod względem wchłaniania. W przypadku zwykłych dawek pochodzących z różnorodnej diety organizm nie ma z tym problemu, jednak sporadyczne przyjmowanie dużych dawek w postaci suplementów lepiej jest rozdzielić.
Blokery chemiczne i niewłaściwe rozpuszczalniki
Niektóre substancje neutralizują się nawzajem w wyniku reakcji chemicznej lub wymagają zupełnie innego środowiska, aby organizm mógł je w ogóle przetworzyć.
Witamina C i witamina B12: Wysokie dawki kwasu askorbinowego (witaminy C) przyjmowane jednocześnie z witaminą B12 mogą powodować rozkład witaminy B12 w przewodzie pokarmowym do postaci nieaktywnych. Jeśli konieczne jest przyjmowanie obu tych witamin, należy zachować co najmniej 2-godzinną przerwę między ich przyjmowaniem.
Rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) – na czczo lub w wodzie: Witaminy A, D, E i K wymagają obecności tłuszczów w diecie do wchłaniania. Wypicie rano na czczo samej wody oznacza, że większość substancji czynnej przejdzie przez organizm bez żadnego pożytku. Ponadto nadmierne dawki witaminy E mogą negatywnie wpływać na krzepliwość krwi zależną od witaminy K.
Podczas gdy nadmiar witamin rozpuszczalnych w wodzie (kompleks witamin z grupy B, witamina C) organizm zazwyczaj wydala z moczem, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i minerały gromadzą się w tkankach.
Łączenie multiwitamin z suplementami jednoskładnikowymi: Często zdarza się, że przyjmujemy multiwitaminę na odporność, a do tego dodajemy osobno cynk, witaminę D i „coś na stawy”. W ten sposób bardzo szybko można przekroczyć bezpieczne dzienne limity, co obciąża wątrobę i nerki.
Skłonność do krwawień i rozrzedzanie krwi: Wysokie dawki witaminy E w połączeniu z miłorzębem japońskim, kwasami tłuszczowymi omega-3 lub ekstraktami z czosnku mogą zmniejszać krzepliwość krwi, co może stanowić zagrożenie w przypadku urazów i planowanych zabiegów.
Podstawowa zasada bezpiecznego stosowania suplementów jest prosta. Wystarczy podzielić kilka konkretnych substancji na dwie lub trzy dawki dzienne (rano, po południu, wieczorem) w zależności od ich rozpuszczalności i wzajemnych interakcji.
